TỌA ĐÀM KINH TẾ VIỆT NAM 2024 VÀ HÀNH ĐỘNG CỦA CHÚNG TA: NHỮNG GÓC NHÌN ĐA CHIỀU TỪ KEIER

 1. Những Câu Hỏi Trọng Tâm Định Hình Cuộc Thảo Luận

Buổi tọa đàm đã được dẫn dắt bởi những câu hỏi trọng tâm do ông Nguyễn Đào Vinh đề ra, nhằm khơi gợi những phân tích và thảo luận chuyên sâu từ các chuyên gia và doanh nhân:

• Chia sẻ kinh nghiệm lịch sử qua các giai đoạn khủng hoảng/suy thoái kinh tế.
• Nhận diện bối cảnh, các chỉ số chính và sự biến động của chúng sẽ tác động đến kinh tế vĩ mô.
• Đánh giá xu hướng, kịch bản có thể diễn biến sắp tới, cách thức nhận diện chúng bằng các chỉ số/tín hiệu nào.
• Những rủi ro “Thiên nga đen” (trường hợp xấu nhất) có thể xảy ra, gợi ý các hành động cần thiết ngay từ bây giờ để chuẩn bị cho các phương án ứng phó.
• Trong nguy có cơ, vậy những cơ hội nào sắc nét cho các Keier – những người có nền tảng quản trị sản xuất khá tốt?

2. Bài Học Lịch Sử Từ Các Cuộc Khủng Hoảng Kinh Tế

Diễn giả Vũ Hồng Hạnh đã mở đầu buổi tọa đàm bằng việc nhìn lại lịch sử các cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu và nỗi lo về chu kỳ 10 năm. Từ cuộc khủng hoảng Hoa Tulip ở Hà Lan (1636-1637) đến Đại suy thoái 1929-1939 do nới lỏng tín dụng và bong bóng chứng khoán phố Wall vỡ tung. Khủng hoảng giá dầu OPEC năm 1973, khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997 khởi nguồn từ Thái Lan và cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới 2007-2008 do vỡ bong bóng bất động sản tại Mỹ, đỉnh điểm là sự phá sản của ngân hàng Lehman Brothers. Những bài học này cho thấy sự lặp lại của các chu kỳ kinh tế và tầm quan trọng của việc nhận diện sớm các dấu hiệu. Dự báo về một cuộc khủng hoảng thế giới giai đoạn 2021-2024 do dịch bệnh, chiến tranh U-R và khủng hoảng bất động sản Trung Quốc cũng được đề cập, cùng với mối lo ngại về tác động của công nghệ sinh học và AI đến cuộc sống.

3. Bối Cảnh Kinh Tế Vĩ Mô Toàn Cầu và Tác Động Đến Việt Nam

3.1. Tình hình kinh tế thế giới

• Mỹ: Đang đối mặt với lạm phát và lãi suất tăng cao, cùng với nguy cơ suy thoái kinh tế do sa đà vào chiến tranh U-R, gây khủng hoảng tiêu dùng. Sự tăng giá của USD ảnh hưởng đến việc chậm đầu tư FDI vào Việt Nam, tăng gánh nặng trả nợ công và thiếu hụt ngân sách, làm chậm đầu tư công.
• Trung Quốc: Tập trung vào chính trị nội bộ, sản phẩm mất uy tín và vị thế quốc tế do giai đoạn tăng trưởng nóng. Khủng hoảng bất động sản với 7,2 triệu căn hộ dư thừa (đủ cho 3,8 tỷ dân) đã kéo theo sự phá sản của các tập đoàn bất động sản lớn, ảnh hưởng đến các ngành liên quan như sắt thép, xi măng, gạch, vật liệu xây dựng, nhân công, thiết bị điện. Ngành công nghiệp chế tạo, gia công cũng mất uy tín và đơn hàng, dẫn đến dư thừa nguồn cung và bán tháo hàng hóa giá rẻ sang Việt Nam, gây cạnh tranh gay gắt.
• Nga – Ukraine: Chiến tranh và lệnh cấm vận gây bất ổn châu Âu và làm tăng giá kim loại.
• EU: Hầu hết các nước châu Âu đang chịu hệ lụy kép từ lãi suất USD, tỷ giá, giá vật tư, dẫn đến suy thoái nhỏ lẻ, ảnh hưởng đến xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam.
• Chiến tranh tiền tệ: Được điều khiển bởi Mỹ, sẽ quyết định vận mệnh của các quốc gia.

3.2. Nội lực Việt Nam

Chính phủ Việt Nam tập trung vào các nhiệm vụ điều hành chính yếu để ổn định đất nước: ổn định bộ máy quản lý nhà nước, ổn định điều hành vĩ mô nền kinh tế, đảm bảo an ninh quốc phòng, ngoại giao quốc tế, phát triển văn hóa, du lịch, dịch vụ, truyền thông và bảo vệ môi trường.

Các chỉ số vĩ mô quan trọng cho thấy:

• Ngân hàng và chính sách tiền tệ: Lãi suất, tỷ giá (lạm phát/giảm phát) đang được điều chỉnh để giữ lãi suất thấp hơn mức tăng trưởng GDP (5-5,5%).
• Đầu tư công: Triển khai chậm.
• Bất động sản: Thị trường đi xuống, tăng trưởng rất chậm.
• Năng lượng quốc gia: Điều tiết không ổn định, nhu cầu lớn hơn khả năng cung cấp, thiếu điện khi nắng nóng.
• Công nghiệp chế tạo, may mặc, da giày: Đình trệ do cầu nội địa thấp hơn cung, xuất khẩu tồn đọng, vốn FDI vào Việt Nam chậm.
• Nông nghiệp, thủy sản: Đạt ổn định, đặc biệt trong trồng rừng và an ninh lương thực.
• Logistics, bảo hiểm nhân thọ, dịch vụ ăn uống: Phát triển chậm.
• Du lịch, văn hóa: Ổn định, liên tục cải cách nhưng tỷ lệ thu hút còn thấp.

Bảng số liệu GDP Việt Nam từ 2011 đến ước tính 2023 cho thấy sự biến động, với tăng trưởng GDP đạt 8.02% vào năm 2022 và ước tính 5.52% vào năm 2023. GDP Công nghiệp cũng có sự thay đổi tương ứng.

Các dự án đầu tư công trọng điểm giai đoạn 2021-2030 và 2031-2050 bao gồm các tuyến đường cao tốc Bắc-Nam, Đông-Tây, sân bay Long Thành, đường vành đai, đường sắt tốc độ cao và nâng cấp đường điện 500KV.

Việc điều tiết của chính phủ thông qua các ngành chủ đạo như ngân hàng nhà nước, năng lượng, truyền thông và khai thác dầu, cùng với việc kiểm soát kinh tế tư nhân và cổ phần, là yếu tố then chốt.

4. Xu Hướng Và Cơ Hội Trong Tương Lai

Việt Nam được đánh giá là đã sẵn sàng cho sự bùng nổ kinh tế sau một thời gian dài kìm hãm bởi dịch bệnh và suy thoái. Các yếu tố thuận lợi bao gồm:

• Đón làn sóng FDI: Chuyển dịch chuỗi sản xuất cung ứng từ Trung Quốc và các nước khác về Việt Nam.
• Vốn dư thừa, lãi suất thấp: Nguồn cung tiền dồi dào phục vụ sản xuất kinh doanh.
• Thị trường bất động sản: Lượng tồn đọng không lớn do chính sách thắt chặt cấp dự án mới. Nhu cầu nhà ở cho người thu nhập thấp vẫn còn, lãi suất vay bất động sản đang nới lỏng để thúc đẩy phát triển các ngành liên quan.
• Tỷ giá USD cao: Kích thích du lịch và xuất khẩu phát triển.
• Đầu tư công: Các dự án lớn như cao tốc, sân bay Long Thành, nâng cấp đường điện 500KV Bắc Nam đang được triển khai.
• Ổn định chính phủ: Vị thế quốc tế ngày càng nâng cao do uy tín minh bạch tăng và tham nhũng giảm.

Dự báo giai đoạn 2024 sẽ bắt đầu cho một thời kỳ phát triển bùng nổ từ năm 2025 đến đỉnh điểm vào năm 2029, mang lại cơ hội cho tất cả các doanh nghiệp Việt Nam.

Tuy nhiên, vẫn tồn tại những hạn chế ảnh hưởng đến sự bùng nổ này:

• Điều chỉnh lãi suất USD của FED: Làm chậm giải ngân FDI, chậm đầu tư công do biến động tỷ giá, đội giá vật tư, thiếu tiền.
• Suy thoái kinh tế Trung Quốc: Gây cạnh tranh về giá và quy mô với doanh nghiệp Việt Nam.
• Chiến tranh U-R, Trung Đông: Gây thiếu hụt nguyên liệu, giảm nhu cầu tiêu dùng, bất an

5. Rủi Ro “Thiên Nga Đen” và Phương Án Phòng Tránh

Các rủi ro “Thiên nga đen” tiềm ẩn bao gồm: diễn biến khó lường của kinh tế thế giới do lạm phát Mỹ quá cao, tỷ giá USD tăng mạnh, khủng hoảng lan rộng ra toàn nước Mỹ và châu Âu. Nguy cơ chiến tranh U-R và Israel lan rộng thành War lần 3. Khủng hoảng bất động sản Trung Quốc lan sang Việt Nam với hàng hóa siêu rẻ. Mỹ suy thoái và sa đà vào chiến tranh có thể khiến Trung Quốc gây hấn biển đảo, ảnh hưởng đến an ninh quốc phòng.

Mặc dù Việt Nam là nước khá thận trọng về rủi ro, với tỷ lệ dư nợ vay bất động sản chỉ chiếm 18.83% tổng dư nợ vay toàn hệ thống ngân hàng, nhưng vẫn không tránh khỏi ảnh hưởng từ các cuộc khủng hoảng trên, dẫn đến tăng trưởng GDP chậm.

Phương án phòng tránh rủi ro cho doanh nghiệp:

• Cập nhật thông tin liên tục: Từ đối tác, khách hàng, truyền thông, web, các mối quan hệ để nắm bắt tình hình quốc tế và trong nước (tỷ giá, đầu tư dự án, cạnh tranh).
• Quan hệ chặt chẽ: Với ngân hàng, bộ ban ngành, cơ quan thông tin truyền thông.
• Tập trung duy trì khách hàng: Giữ vững chất lượng, không ngừng cải tiến, chấp nhận hòa vốn/giảm lãi để hạ giá bán cạnh tranh (kể cả cạnh tranh với hàng Trung Quốc) để cầm cự kinh doanh.
• Lập kế hoạch tài chính từng tuần/tháng/năm: Quay vòng vốn nhanh, tránh nợ đọng, vỡ nợ dây chuyền.
• Thắt chặt chi tiêu: Cắt giảm đầu tư bên ngoài, thu hồi nợ triệt để.
• Dự phòng tài chính: Ngắn và dài hạn, xử lý bất động sản để bù đắp trong tình huống xấu nhất (dự phòng 1-2 năm).
• Chấp nhận sáp nhập: Để tăng lợi thế cạnh tranh, quy mô thị trường, bán cổ phần để trang trải nợ nần.

6. Cơ Hội “Trong Nguy Có Cơ” Cho Các Keier

Đối với các Keier – những người có nền tảng tốt về quản trị sản xuất, trong nguy luôn có cơ:

• Tận dụng khi doanh nghiệp yếu phá sản: Thu hồi khách hàng, thu mua doanh nghiệp phá sản giá rẻ để mở rộng quy mô, giảm thiểu chi phí thủ tục ban đầu. Có thể dùng đòn bẩy tài chính vay ngân hàng lãi suất thấp.
• Tận dụng nguồn tiền lãi suất thấp: Đẩy mạnh quay vòng kinh doanh khi chớp thấy cơ hội. Ví dụ: mua bất động sản giá rẻ thanh lý, kinh doanh thương mại nhập khẩu nguyên liệu lô sỉ, bán lẻ quay vốn nhanh.
• Thâu tóm doanh nghiệp tiềm năng: Trong tương lai, đặc biệt là những doanh nghiệp mà Keier có đủ sở trường quản lý.

Buổi tọa đàm đã mang lại những tri thức quý báu và góc nhìn đa chiều, giúp các doanh nhân Keieijuku có thêm động lực và định hướng rõ ràng hơn cho doanh nghiệp của mình trong “vận hội” mới của ngành sản xuất Việt Nam. Đây là một tài liệu tham khảo quan trọng, phản ánh đa dạng hóa góc nhìn doanh nhân trong bối cảnh kinh tế đầy biến động